Van Dyke Brown – De warme bruine tegenhanger van de blauwdruk

Naast de bekende blauwdruk (cyanotype) is er nog een prachtige oude fotografische techniek die tegenwoordig steeds populairder wordt onder kunstenaars en fine art fotografen: de Van Dyke Brown afdruk.

Waar cyanotype bekendstaat om zijn diepe blauwe tinten, levert Van Dyke Brown juist warme bruinzwarte beelden op met een uitstraling die doet denken aan oude 19e-eeuwse foto’s.

De techniek dankt zijn naam aan de bruine tonen die lijken op de schilderijen van de Vlaamse meester Anthony van Dyck.

Wat is Van Dyke Brown?

Van Dyke Brown is een oud fotografisch procedé uit de 19e eeuw waarbij gebruik wordt gemaakt van:

• zilvernitraat;
• ijzerzouten;
• wijnsteenzuur.

Onder invloed van UV-licht ontstaat een warm bruin fotografisch beeld op papier.

Het proces lijkt qua werkwijze sterk op cyanotype:

• papier wordt handmatig lichtgevoelig gemaakt;
• een negatief wordt erop gelegd;
• belichting gebeurt met UV-licht of zonlicht;
• daarna wordt de afdruk ontwikkeld en gefixeerd.

Het resultaat is echter totaal anders:

• warm;
• klassiek;
• rijk aan detail;
• met een bijna fluweelachtige uitstraling.

Waarom kiezen fotografen voor Van Dyke Brown?

Veel fotografen kiezen voor Van Dyke Brown omdat het beeld:

• zachter oogt dan zilvergelatine;
• warmer aanvoelt dan blauwdruk;
• een nostalgische uitstraling heeft;
• perfect past bij portretten en stillevens;
• volledig handgemaakt is.

Vooral binnen fine art fotografie wordt deze techniek gewaardeerd vanwege:

• de ambachtelijke uitstraling;
• de subtiele tonen;
• het unieke karakter van iedere afdruk.

Wat heb je nodig?

Voor Van Dyke Brown heb je nodig:

Chemicaliën

• Ammoniumijzercitraat
• Wijnsteenzuur
• Zilvernitraat

Verder

• Gedemineraliseerd water
• Katoenpapier of aquarelpapier
• Kwast of coating rod
• UV-licht of zonlicht
• Negatief op transparante film
• Glasplaat
• Ontwikkelbakken
• Fixeerbad (natriumthiosulfaat)

Stap 1 — Het papier lichtgevoelig maken

De chemicaliën worden gemengd tot een lichtgevoelige emulsie.

Deze emulsie wordt met een kwast gelijkmatig op het papier aangebracht.

Daarna moet het papier:

• drogen;
• beschermd blijven tegen UV-licht.

Veel kunstenaars werken onder:

• zwakke tungstenverlichting;
• of geel safelight licht.

Het handmatig coaten van het papier zorgt voor:

• zichtbare penseelranden;
• unieke structuren;
• een ambachtelijk karakter.

Geen enkele afdruk wordt exact hetzelfde.

Stap 2 — Het negatief plaatsen

Op het droge papier wordt een groot negatief geplaatst.

Bij moderne toepassingen gebruikt men meestal:

• digitale negatieven;
• geprint op transparante inkjetfilm.

Daarboven komt een glasplaat zodat:

• het negatief strak aansluit;
• maximale scherpte ontstaat.

Stap 3 — Belichten met UV-licht

Net als cyanotype reageert Van Dyke Brown op ultraviolet licht.

Belichting gebeurt:

• in de zon;
• of met UV-lampen.

Afhankelijk van:

• het negatief;
• de UV-bron;
• het papier;
  kan de belichting:
• 5 tot 20 minuten duren.

Tijdens het proces verschijnt langzaam al een zichtbaar beeld.

Stap 4 — Spoelen en ontwikkelen

Na de belichting wordt de afdruk gespoeld in water.

Daarna volgt vaak:

• een ontwikkelbad;
• en een fixeerbad.

Het fixeren is belangrijk omdat Van Dyke Brown met zilver werkt. Zonder fixatie zou het beeld niet stabiel blijven.

Tijdens het spoelen verdwijnen de ongebruikte chemicaliën en ontstaat het warme bruine beeld.

Stap 5 — Drogen en afwerken

Na het drogen krijgt de afdruk:

• diepe bruine tonen;
• zachte overgangen;
• een klassieke fotografische uitstraling.

Sommige kunstenaars tonen de afdruk nog extra met:

• goudtoner;
• seleniumtoner;
• palladiumtoner.

Daardoor kunnen kleuren variëren van:

• warm sepia;
• chocoladebruin;
• roodbruin;
• bijna zwart.

Het verschil tussen cyanotype en Van Dyke Brown

Cyanotype Van Dyke Brown
Blauw beeld Bruin beeld
IJzerproces IJzer + zilverproces
Zeer eenvoudig Iets complexer
Geen fixeer nodig Wel fixeer nodig
Grafisch en modern Warm en klassiek
Hoge UV-bestendigheid Meer archiefzorg nodig

Veel kunstenaars combineren beide technieken in één collectie.

Moderne toepassingen

Vandaag de dag wordt Van Dyke Brown gebruikt voor:

• fine art fotografie;
• kunstenaarsboeken;
• portretten;
• architectuur;
• botanische fotografie;
• mixed media kunst;
• galeriepresentaties.

Vooral portretten krijgen door de warme bruine tint een bijzondere diepte en tijdloze sfeer.

Waarom oude technieken terugkomen

In een tijd waarin fotografie vaak volledig digitaal en perfect is geworden, zoeken veel fotografen opnieuw naar:

• traagheid;
• ambacht;
• unieke afdrukken;
• tastbaarheid;
• artistieke imperfectie.

En juist daarom beleven technieken zoals:

• cyanotype;
• Van Dyke Brown;
• kallitypie;
• kooldruk;
• platinum/palladium;
  een enorme heropleving binnen de hedendaagse kunstfotografie.

Elke afdruk wordt een uniek object — geen standaard print uit een machine, maar een handgemaakt fotografisch kunstwerk met een eigen ziel en karakter.

Van Dyke Brown afdruk laten maken door Henk Adriani

Laat jouw mooiste foto’s veranderen in een warm en tijdloos kunstwerk met een handgemaakte Van Dyke Brown afdruk door Henk Adriani.

Deze bijzondere fotografische techniek uit de 19e eeuw staat bekend om haar rijke bruine tonen, zachte contrasten en klassieke uitstraling. Iedere afdruk wordt volledig met de hand vervaardigd op hoogwaardig kunstenaars­papier, waardoor elk werk uniek is.

Een Van Dyke Brown afdruk geeft jouw beeld de sfeer van een antieke fine art foto — warm, karaktervol en vol emotie.

Geschikt voor:

• trouwfoto’s;
• familieportretten;
• herinneringsfoto’s;
• artistieke portretten;
• oude gerestaureerde foto’s;
• combinatieportretten;
• bloemen en botanische composities;
• fine art wanddecoratie.

Ambachtelijk vervaardigd

Iedere Van Dyke Brown afdruk wordt:

• met de hand gecoat;
• belicht met UV-licht;
• zorgvuldig ontwikkeld;
• en met de hand afgewerkt.

Daardoor ontstaat een uniek kunstwerk met zichtbare structuur, diepte en een authentieke uitstraling die niet te vergelijken is met een gewone digitale print.

Van jouw foto naar een tijdloos kunstwerk

Je kunt:

• digitale bestanden aanleveren;
• oude foto’s laten restaureren;
• negatieven gebruiken;
• of een nieuwe fotosessie laten verzorgen.

Ook creatieve combinaties zijn mogelijk, zoals:

• meerdere portretten in één beeld;
• verwerking van bloemen;
• teksten of handschrift;
• artistieke overlays;
• herinneringscomposities.

Een exclusief kunstwerk met emotionele waarde

Een Van Dyke Brown afdruk is niet alleen een foto, maar een handgemaakt kunstwerk dat herinneringen tastbaar maakt. Perfect als:

• persoonlijk cadeau;
• trouwgeschenk;
• herdenkingskunstwerk;
• exclusieve wanddecoratie;
• of blijvende herinnering aan bijzondere momenten in het leven.

Neem contact op met Henk Adriani voor de mogelijkheden van een unieke handgemaakte Van Dyke Brown afdruk op maat.